طرح ملی مراقبت های حمایتی تسکینی در سرطان
لینک دانشگاه علوم پزشکی تهران لینک شبکه ملی تحقیقات سرطان لینک مرکز تحقیقات سرطان لینک انجمن سرطان ایران لینک مرکز تحقیقات سرطان دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی
دیدگاه های ریاست محترم اداره سرطان

در این جلسه، جناب آقای دکتر زنده ­دل دبیر شبکه، جناب آقای دکتر قنبری مطلق از طرف شورای راهبردی شبکه تحقیقات سرطان و سرکار خانم دکتر طهماسبی هیات علمی انستیتوکانسر در مراقبت ­های تسکینی و جناب آقای دکتر حزینی متخصص هماتولوژی انکولوژی و کارشناس طب تسکینی در بیماران مبتلا به سرطان در اصفهان و دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی شرکت داشتند.

 

سوال اول: آیا مراقبت­ های تسکینی در سرطان به صورت یک "برنامه جامع"یعنی دربردارنده تمام ابعاد مسأله، همه متولیان و شرکا و نیز تمامی ذینفعان در نظر گرفته شده است؟ آیا این برنامه جامع در ارتباط با سایر مراقبت­ های تسکینی در سایر بیماری های صعب­ العلاج نیز در نظر گرفته می ­شود؟

پاسخ: اداره سرطان معتقد است تهیه برنامه جامع مراقبت­های تسکینی و تدوین بسته­های خدمتی مربوطه در مورد بیماری­ سرطان دیده شود و سازگاری با سایر برنامه­های فعلی و آینده در مورد دیگر بیماری­ها وجود داشته باشد. برنامه جامع مراقبت­ها و خدمات تسکینی در سطح ملی، برای پایدار بودن باید در دل شبکه بهداشتی - درمانی و نظام مراقبت­ های بهداشت اولیه کشور (PHC) دیده شود. این تجربه چندین سال گذشته است.

برنامه جامع مراقبت­ های تسکینی ابتدا در شهرهای بزرگ دیده خواهد شد و به تدریج در شهرهای کوچک و حتی روستا­ها و در راستای PHC دیده خواهد شد.


سوال دوم: متولی استقرار این برنامه یعنی (مراقبت های تسکینی) در کشور کدام نهاد است؟

پاسخ: متولی سیاست گذاری این برنامه، اداره سرطان خواهد بود و عملکرد این برنامه در سطح عملیات و اجرا، برعهده قطب ­ها قرار داده خواهد شد. حضور خیران و نهادهای خیریه و سازمان­ های مردم نهاد در حمایت از این برنامه­ هم باید مدنظر قرار گیرد.

 

سوال سوم: وزارت بهداشت از شبکه تحقیقات سرطان در این زمینه چه انتظاری دارد؟a

پاسخ: غیر از تدوین برنامه جامع که قبلاً ذکر شد، از شبکه انتظار می­­ رود در "کمیته مراقبت­ های تسکینی" که در اداره سرطان شکل خواهد گرفت مشارکت فعال نماید. همچنین پس از تدوین برنامه "در تبیین الزامات ادغام برنامه" نقش ایفا کند. حتی در مورد آموزش و سایر زیرساخت­ ها باید برنامه­ ریزی صورت گیرد.


سؤال چهارم: تعیین مدت زمان انجام مطالعه، ارائه خاستگاه و سوابق موضوع و روند حرکتی، تعیین مسؤول ارائه داده ­های معتبر، تعیین چارچوب تعاملات ذینفعان مختلف و درگیر در موضوع، منشور پروژه و ...

پاسخ: در مورد خاستگاه موضوع در زمان مسؤولیت آقای دکتر موسوی در اداره سرطان و با نظر آقای دکتر گویا، اولین مرکز مراقبت­ های تسکینی در بیماران مبتلا به سرطان مراحل پایانی با تلاش خانم دکتر طهماسبی، در دانشگاه علوم پزشکی تهران (انستیتوکانسر) شکل گرفت. بعد از آن راه­ اندازی کلینیک درد در بیمارستان رسول اکرم (س) در دانشگاه علوم پزشکی ایران سابق، پیگیری شد. در تمام این مدت دانشگاه­ های مختلف کشور، اعلام نیاز کرده ­اند که مراکز مراقبت ­های تسکینی در بیماران مراحل پایانی زندگی را راه ­اندازی کنند. اداره سرطان برای راهنمایی این دانشگاه­ ها، نیازمند دستورالعمل کشوری و پرسنل آموزش دیده و منابع مالی بوده و است.

سیاست اداره سرطان در حال حاضر در راستای برنامه جامع کنترل سرطان کشور، ساماندهی فعالیت­ های پراکنده در قالب یک برنامه جامع مراقبت­ های تسکینی است. در این راستا، یک راهنمای بالینی مختصر در سال­ های قبل (1387) هم تدوین شد ولی یقیناً کافی نیست و ما اکنون از شبکه ملی تحقیقات سرطان می­ خواهیم با طراحی و بازبینی برنامه جامع و دستورالعمل ­های این برنامه در راستای این سیاست اداره سرطان تلاش کند. طب تسکینی از نظر علمی نیز در پزشکی ما در دوره­های عمومی و تخصصی هم هنوز جای خود را نیافته است و تغییر در کوریکولوم آموزشی پزشکی باید با توجه به این مراقبت­ ها هم لازم خواهد بود. دوره­ های آموزشی توانمندسازی برای پزشکان و رشته­ های علوم پزشکی مرتبط برای این مقطع گذار لازم است.

اداره سرطان در برنامه عملیاتی امسال خود در راستای برنامه پنجم توسعه کشور، پروژه بازنگری و تدوین برنامه جامع مراقبت­ های تسکینی را در قالب یک بند مشخص با عنوان "تدوین و اجرای بسته خدمتی تداوم مراقبت­ های مطلوب بیماران پس از ترخیص از بیمارستان همسو با برنامه حاکمیت بالینی" در نظر گرفته و به تصویب شورای سیاستگذاری وزارت بهداشت رسانده است.


اکنون پروژه واگذاری تدوین بسته­ های خدمتی به شبکه ملی تحقیقات (انستیتوکانسر) سپرده می­ شود. در شناسنامه این پروژه سه مورد به عنوان محصول نهایی تعیین شده است:

1- گزارش بررسی متون سازمان بهداشت جهانی و سایر کشورها در خصوص برنامه مراقبت­ های تسکینی (تا تاریخ 8/8/90)

2- تدوین و چاپ پروتکل (دستورالعمل) طب تسکینی ( تا تاریخ 10/10/90)

3- راه ­اندازی واحدهای طب تسکینی در بیمارستان­ های منتخب (گلستان، گیلان، اردبیل و زنجان) تا پایان سال جاری: پس از راه­اندازی این بخش­ ها در تهران، اصفهان، و پیشرفت مراحلی از این کار در تبریز و مشهد، چهار استان مذکور هم اعلام آمادگی کرده ­اند و اداره سرطان استقبال کرده و آن را به Guide Line هایی که تهیه خواهد شد موکول نموده است.

در سه مورد فوق، صرف نظر از عبارتی که برای عنوان برنامه­ ها دیده شده است اداره سرطان خواسته­ های خود را در آن­ها گنجانده است. لذا نباید نگران عناوین سه خروجی بود.

از نظر چارچوب زمانی، لازم است شبکه ابتدا در مدت یک هفته پروپوزال پروژه را تدوین نماید.

سپس شبکه در مدت یک ماه، پس از بررسی­ های اولیه و انجام مرحله ابتدایی از مطالعات تطبیقی و ارائه نتایج در تاریخی در نیمه دوم آذرماه در حضور کمیته راهبری پروژه و اداره سرطان، وارد فاز بعدی مطالعه شود. به این صورت که در مدت سه ماه آخر سال، برنامه جامع مراقبت­ های تسکینی و بسته­ های خدمتی مربوطه همراه با دستورالعمل ­های لازم را تدوین نماید. در پروپوزال این پروژه باید این زمان­بندی لحاظ گردد. زمان­بندی جدید با زمان­ های ارائه شده به شورای سیاست گذاری وزارت بهداشت برای این پروژه منطبق و جایگزین خواهد شد